مدیرکل فرهنگی


عبادالله رمضانی

معرفی اداره کل فرهنگی

       سابقه فعاليتهای فرهنگی و اجتماعی شهرداری تهران به سنوات 1349 و 1351 بر می گردد . سالهايي که عمده عملکرد اجتماعی و فرهنگی شهرداری محدود به خدمات رفاهی و روابط عمومی بود . در سال 1373 مديريت شهری بيش از هر زمان ديگری پرداختن به امور فرهنگ شهروندی ، امور اجتماعی ، بهداشت عمومی ، ورزش و سلامتی ، آموزش های شهروندی و برنامه های ترويجی را بسيار ضروری دانسته و به همين منظور در معاونت امور اجتماعی و فرهنگی اقدام به تشکيل اداره کل هماهنگی امور اجتماعی و فرهنگی مناطق نمود . اين اداره کل در کنار سازمان فرهنگی و هنری و اداره کل توسعه امور اجتماعی و فرهنگی ، کليه فعاليتهای اجتماعی و فرهنگی مناطق ، سازمانها و شرکت های تابعه شهرداری را به صورت ستادی مديريت نموده و برنامه های متعدد فرهنگی را به اجرا درآورد.

گستردگی و تنوع فعاليتهای اجتماعی و فرهنگی ، خصوصا مقوله های فرهنگی ، مسبب تفکيک موضوعات فرهنگ ، سلامت ، آسيب های اجتماعی ، مشارکتهای اجتماعی و سرانجام تشکيل اداره کل فرهنگی در سال 1384 گرديد . تا سال 1386 سرفصل های اصلی اوقات فراغت ، مراسم و مناسبت ، امور مساجد ، امور مدارس ، کمک ها و مساعدت های فرهنگی رئوس فعاليتهای اين اداره کل را تشکيل می دادند .

با فرارسيدن دوران جديد ، برنامه های اداره کل فرهنگی گسترش بيشتری يافت : تشکيل شبکه همبسته اجتماعی و فرهنگی شهرداری تهران و فعاليتهای دبيرخانه ای آن -  رسيدن به مفهوم شهروندي به مفهوم تام و کمال – تقويت احساس تعلق اجتماعي در ميان شهروندان نسبت به کليه سرمايه هاي مادي معنوي شهر- برخورداري از سلايق فرهنگ عمومي جهت بالندگي اجتماعي به عبارتي نهادينه ساختن مفاهيم بر آمده از تنوع و کسرت معرفت هاي فرهنگي و قومي در مجموعه ماموريت هاي مديريت شهري  و استفاده از حداکثر مشارکت اجتماعي شهروندان در کنار مجموعه سرمايه هاي فردي و اجتماعي  به سرفصل های قبلی اين اداره کل افزوده شده است.

 

افق و دورنمای فعاليتهای اداره کل فرهنگی :   (برگرفته از سند چشم انداز بيست ساله)

اداره کل فرهنگی ؛ سکان دار مجموعه فعاليتهای فرهنگی شهرداری تهران بوده و آمال زير را سرلوحه قراررداده است :

·  تهران , الگوي فرهنگ ممتاز شهري : فرهنگسازي در راستاي نيل به شهر ممتاز فرهنگي و ترويج , توسعه و تعميق رفتار شهروندي مبتني بر فرهنگ ايرانی اسلامی

·  تهران , شهري با قوانين و مقررات پوياي شهري : قوانين و مقررات شهري قوي و فراگير همراه با ترويج فرهنگ احترام به حقوق ديگران

·  تهران , شهري با زيرساختهاي فرهنگي غني : داراي سيمايي با هويت اسلامي و امکانات و تاسيسات کافي فرهنگي , گردشگري , هنري , آموزشي , مذهبي

·   تهران ، شهری با اصالت و هويت ايرانی ، اسلامی ؛ با شهروندانی برخوردار از ايمان و معنويت ، فضائل اخلاقی ، ارزشهای فرهنگی و روحيه ايثارگری

 

هدف اداره کل فرهنگی  زندگی  با  کيفيت برای همه شهروندان تهراني است ، از طريق :
1- رشد و  نهادينه کردن  فضايل اخلاقي در جامعه شهري
2- تلاش براي تبديل تهران به شهري با هويت اسلامي- ايراني
3- تلاش براي ارتقاء نشاط اجتماعي و اميد به زندگي
4- تلاش براي شکوفايي استعدادها و خلاقيت های فرهنگي
5- ايجاد وحدت و همدلی ميان شهروندان با اجرای برنامه های فرهنگی محله محور

 

وظايف سازمانی اداره‌ كل فرهنگي :

1- ساماندهي مراسم و مناسبت‌هاي سال با رويکرد محله محوری , منطقه ای و فرامنطقه ای

2- ساماندهی اوقات فراغت شهروندان تهرانی با رويکرد محله محوری

3-  گردشگری تهران گردی شهروندان تهرانی

4- ترويج و توسعه‌ فرهنگِ شهروندی شامل :

 

ترويج و اشاعه مطالعه، استفاده از كتابخانه  و كتاب‌خواني

- نماز و نيايش

- قرآن و معارف اسلامی

- ايثار ، شهادت و فداکاری در راه خدا

- امر به معروف و نهی از منکر

توليد و عرضه محصولات و خدمات فرهنگی ( در حوزه مديريت شهری )     

دبيرخانه تشکيل شبکه همبسته اجتماعی و فرهنگی شهرداری تهران

 

اقدامات گذشته اداره کل فرهنگی :

 

برنامه جامع ساماندهی مراسم و مناسبتها : از سال 85 تا کنون سالانه به حدود 23 مناسبت پر اهميت سال پرداخته شده است . از يک طرف ايام سوگواری ائمه اطهار عليهم السلام و بزرگان دينی و از طرفی جشن و مراسم شادی مربوط به ايام ولادت ائمه اطهار و مناسبتهای ملی ، سرلوحه فعاليتهای مناسبتی بوده است . از جمله مهمترين برنامه ها می توان به  جشن بزرگ انتظار برای اولين بار در ميدان آزادی , با بيش از يک ميليون نفر مخاطب ، جشن بزرگ ايمان در روز عيد فطر، جشن بزرگ از قربان تا غدير ،جشنهاي نيمه شعبان ، نمايشگاه بزرگ  پيامبر اعظم (ص) ، نخستين جشنواره فيلم محله و اولين جشن بزرگ بهاران در روز 12 فروردين  و . . . اشاره نمود.به طور متوسط سالانه بيش از يک و نيم ميليون نفر از شهروندان تهرانی تحت پوشش قرار گرفته اند و بالغ بر 180 ميليارد ريال هزينه شده است .

برنامه جامع غنی سازی اوقات فراغت ، فعاليتهای گردشگری طرح راهيان نور : با هدف شادابی و نشاط جمعی ، ارتقاء سطح طراوت و اميد ، تقويت هنجارهاي ارزشي و باورهاي ديني و ملي و کاهش تنش هاي اجتماعي و فرهنگي؛از سال 85 تاکنون با صرف اعتباری حدود 240 ميليارد ريال در حوزه اوقات فراغت شهروندان تهرانی ، اقدامات موثری انجام شد . بيش از 3000سامانه نشاط در محلات شهر تهران راه اندازی شده و حدود 4 ميليون نفر از برنامه های متنوع آن بهره مند شدند . اولين و دومين جشنواره تابستانی اوقات فراغت برای  150000نفر از تهرانی ها برگزار شد. و تورهای گردشگری تهران گردی و محله محور( با موضوعات انقلاب ، نوروز و تابستانی ) 60.000نفر از شهروندان را به نقاط تاريخی ، زيارتی و سياختی شهر بردند. دومين جشنواره فيلم محله من و کارگاه های سرود و تئاتر محله از ديگر برنامه های اوقات فراغت  بود .

برنامه های ترويجی فرهنگی : ارتقاء و تقويت فرهنگ شهروندی با پرداختن به حوزه های ترويجی قرآن، نماز، حجاب، ايثار و شهادت، امر به معروف و نهی از منکر محقق می گردد.به همين منظور از سال 85 تاکنون بيش از 300 ميليار ريال هزينه صرف گرديد . در حوزه کتاب و کتاب خوانی : از سال 85 تا کنون در سرفصل های احداث ، توسعه ، تجهيز و نگهداری کتابخانه های عمومی ( سازمان فرهنگی هنری ، انجمن کتابخانه های عمومی  ، تحت پوشش مستقيم شهرداری ) بالغ بر 133 ميليار تومان هزينه شده است . به طوری از سال 85 تا کنون 98 باب کتابخانه عمومی به کتابخانه های شهر اضافه شده و  تنها در سال 88  :.بيش از 10 کتابخانه به مجموعه کتابخانه های در اختيار شهرداری تهران اضافه شده است . بيش از 100 کتابخانه در مساجد و مراکز عمومی تجهيز و راه اندازی شد . در تهران تا پاييز 88 صرفا يک کتابخانه شبانه روزی داير بود اينک  55 کتابخانه ( 41 کتابخانه تحت پوشش و 14 کتابخانه سازمان فرهنگی هنری )دارد.

در حوزه ترويج فرهنگ ايثار و شهادت : از سال 85 تا پايان سال 88 ، مشارکت و مساعدت در برگزاری بيش از 50 کنگره شهدا از جمله 36000شهيد استان تهران ، شهيد بروجردی ، شهيد باکری و . . .- ساماندهي فضاهاي تبليغي شهر ( با محوريت فضاهاي ديني ) - هدايت بيلبوردهای شهری با مضامين ايثار و شهادت ( توليد محتوا و ارائه طريق زيباسازی ) - طرح بازسازی و ساماندهی قطعه شهدا  اجرا شده است. در حوزه ترويج فرهنگ قرآن و معارف اسلامی از سال 85 تاکنون : مديريت فرهنگي شهر با بيش از 4300 پرتابل با محتواي فرهنگ قرآني در وسعت 51600 متر مربع نسبت به گسترش فضا سازي قرآني در شهر تهران اهتمام جدي داشته و با نصب بيش از 15000 پوستر در برنامه هاي گوناگون منطقه اي و ملي از جمله محافل قرآني برجسته و نمايشگاه بين المللي قرآن كريم به اين فرآيند كمك شاياني نموده است. از ديگر اقدامات شهرداری تهران طراحي و اجراي آيات كوتاه قرآني در ايستگاه هاي نمونه شركت واحد از جمله خطوط اتوبوسراني تندرو (BRT ) و داخل اتوبوس ها - احداث و تجيهز 3 باب دارالقرآن الكريم ، يك باب مهد قرآن كريم و 14 باب خانه قرآن - مساعدت مالی به مبلغ 1 ميليارد و 90 ميليون ريال به تشكل هاي قرآني - اهداء اقلام و تجيهزات قرآني از جمله قرآن، مفاتيح ، رحل قرآن كريم ، كتب تفسير نهج البلاغه به مساجد، حسينيه ها و هيئت هاي مذهبي كه هر ساله بصورت متمركز در اوائل ماه محرم صورت پذيرفته و در طول سال در مناسبت هاي گوناگون اين خدمات رساني ادامه دارد - بيش از 7000 قرآن فرسوده مساجد شهر تهران توسط شهرداري مجدداً صحافي و براي استفاده علاقمندان آماده سازي گرديد- حمايت از بر پايي محافل قرآني و جلسات هفتگي درمساجد؛ حسينيه ها و كانون هاي قرآني - تصويب احداث بزرگترين مجموعه قرآني جهان اسلام در سال 88- 220 محفل قرآني بامحوريت مركز فعاليت هاي ديني شهرداري در مناطق 22 گانه برگزار گرديد.

توليد و عرضه محصولات فرهنگی  : از سال 85 تا کنون بنا به مناسبتهای مختلف سال و به منظور تقويت محتوای برنامه های فراغتی و ترويجی شهرداری تهران ، بيش از 550.000 نسخه کتاب و کتابچه – 225.000حلقه لوح فشرده – 100.000 نسخه بروشور و تراکت – 62.000پازل فرهنگی – 50.000 بسته فرهنگی – 7.656.000 مترمربع بنر و استند (638000تخته در 5 سال ) توليد و عرضه شده است. شهروندان استفاده کننده از برنامه مناسبتهای روز جمهوری اسلامی ، ارتحال امام (ره) ، دفاع مقدس ، محرم و صفر ، رجب ، شعبان و رمضان  ، سامانه های نشاط ، جشنواره اوقات فراغت پايتخت ، برنامه های قرآنی، ايثار و شهادت و . . . گروه های هدف توليد محصولات فرهنگی بودند.

اقدامات و برنامه های آتی اداره‌ كل فرهنگي

اين اداره کل امسال بنا دارد نارسايي های کيفی پاسداست مراسم و مناسبتها را با نظارت صحيح تر و پرداختن به ايده های نو برطرف سازيد . از مناسبت زدگی بی هدف پرهيز خواهد  کرد. کوشش می کنيم مسائل و مشکلات فرهنگی محلات را در بستر مناسبتهای ملی و مذهبی حل کنيم و با پوشش دادن مخاطبان خاص ، اثربخشی بر گروه های هدف را افزايش دهيم .

برنامه شناسايي و معرفی فصل های زندگی ، فعاليت و آرامگاه مشاهير و مفاخر شهر تهران که جزو مصوبات اخير شورای اسلامی شهر تهران است را در دستور کار تورهای گردشگری تهرانگردی قرارداده ايم .

کاهش تصدی گری و واگذاری امور به شهروندان و تشکل های مردم نهاد را به عنوان اصل محوری در پيش برد اهداف فرهنگی در نظر گرفته ايم . به عنوان مثال برآنيم تا در برنامه های اوقات فراغت ، مسئوليت برگزاری و اداره سامانه های نشاط را بر عهده مردم و سمن ها گذاريم . نقش ما راهبری و حمايت از فعاليتهای فراغتی در محلات خواهد بود .

از ظرفيت و توانمندی های هنرمندان و برجستگان حوزه فرهنگ برای توليد و ارائه خدمات و محصولات فرهنگی استفاده خواهيم کرد . همچنين رويکرد ما آشنايي هر چه بيشتر شهروندان محلات با قرآن و نهج البلاغه و ساير منابع اسلامی از طريق آفرينش های فرهنگی اثرگذار ،توليد و عرضه محصولات و خدمات  فرهنگی باکيفيت است و از اين طريق  می خواهيم آگاهی و معرفت عمومی را نسبت به انجام وظايف و تکاليف دينی بالاببريم .

امسال سعی ما بر اصلاح و بهبود ساختار سازمانی در حوزه اقدامات فرهنگی است . تقويت بنيه های علمی مديران و کارشناسان فرهنگی و استفاده از روشهای سيستمی در ارتباطات بين صف و ستاد ، اقدامات اصلاحی و توسعه ای اداره کل خواهد بود .

عليرغم سالها خدمات بسيار گسترده و ارزشمندی که سازمانها و شرکت های تابعه شهرداری تهران در حوزه های ترافيک ، فضای سبز ، نظافت عمومی و غيره ارائه داده اند ؛ فرهنگ استفاده از اين خدمات و کاهش عوارض ناشی از نگهداری آنها در ميان شهروندان به طور ناقص جا افتاده است . اکنون مديريت شهری عزمی راسخ به تغيير وضعيت از خدماتی صرف بودن  به نهاد اجتماعی خدماتی داشته لذا راهبرد محوری ما نيز کمک به تحقق اين مهم است . کمک می کنيم تا چگونگی ارائه خدمات اجتماعی و فرهنگی در کنار ساير ماموريتهای بدنه شهرداری تعريف و نهادينه  شود . ايجاد شبکه ای همبسته و هم افزا ميان حوزه معاونت اجتماعی و فرهنگی با ساير معاونت ها رويکرد جديد ما در سال جاری است. سعی داريم در اجرايي شدن بيش از 200 عنوان برنامه اجتماعی و فرهنگی تقويت کننده ماموريتهای سازمانها و شرکت های تابعه مساعدت نماييم .

اينکه برگزاری يک برنامه فرهنگی نظير جشن ، نمايشگاه ، جشنواره و . . . تا چه حد ما را به نتايج ملموس سوق دهد به لحاظ بصری و آماری در قالب عدد و رقم نمی گنجد . آثار و نتايج آن در روح روابط اجتماعی شهروندان مستتر است . البته تلاش ما بر سنجش اثربخشی برنامه های فرهنگی بوده ؛ امسال با سنجش اثربخشی ، ارزيابی دقيق و نظارت مستمر درخواهيم يافت که از حدود 20.000فعاليت فرهنگی برای بيش از 4 ميليون تهرانی تا چه حد به تقويت مفاهيمی نظير افزايش رضايتمندی شهروندان ، تحکيم بنيان خانواده ، اخلاق اجتماعی و فردی و دين باوری  دست يافته ايم ؟ اگرچه حفظ تعادل در جامعه شهری پيچيده بوده و به عوامل متعددی بستگی دارد ؛ به هرحال به اقدامات پايه ای و اثرگذار می انديشيم .

در نيمه دوم سال قبل ، ستاد هماهنگی برنامه های فرهنگی شهرداری تهران با هدف پرهيز از موازی کاری ، يکپارچه سازی برنامه ها و هماهنگی و انسجام بيشتر تشکيل شد . حاصل کار اين ستاد اجرای بيش از 4800  عنوان برنامه شد. در سال جديد ضمن رفع کاستی ها و معايب و تقويت قوتها ، دامنه اقدامات را گسترش خواهيم داد.